Sleep divorce: de voordelen van apart slapen volgens de wetenschap

Samen in slaap vallen, wakker worden naast je partner en elkaar nog even vasthouden voor het slapengaan. Voor veel stellen is het de normaalste zaak van de wereld. Toch is het delen van een bed lang niet zo vanzelfsprekend als we denken. In het oude Rome was een gedeeld bed naar verluidt vooral bedoeld voor intimiteit; daarna trok ieder zich terug in een eigen slaapkamer. En misschien was dat zo gek nog niet. Uit steeds meer wetenschappelijk onderzoek blijkt namelijk dat samen slapen niet altijd de beste keuze is voor je nachtrust. Sterker nog: als je regelmatig slecht slaapt, kan apart slapen juist verrassend gezond zijn…

Laten we beginnen met de positieve kant. Samen slapen heeft namelijk ook duidelijke voordelen. Het gevoel van een partner naast je kan veiligheid, geborgenheid en ontspanning geven. Vooral in een liefdevolle relatie zorgt lichamelijk contact voor de aanmaak van oxytocine, ook wel het knuffelhormoon genoemd. Oxytocine verlaagt stress, versterkt de onderlinge band en kan helpen om gemakkelijker in slaap te vallen. Daarnaast ontwikkelen stellen die samen slapen vaak vergelijkbare slaapritmes. Ze gaan op ongeveer hetzelfde tijdstip naar bed en staan meestal ook rond dezelfde tijd op. Een regelmatig slaap-waakritme is één van de belangrijkste voorwaarden voor een goede nachtrust. Na seks heeft samen blijven liggen bovendien nog een extra voordeel. Tijdens een orgasme komen oxytocine, prolactine en endorfines vrij. Deze combinatie zorgt voor ontspanning en een gevoel van tevredenheid, waardoor veel mensen gemakkelijker in slaap vallen.

Toch slapen we samen vaak minder goed

Hoewel veel stellen aangeven heerlijk naast elkaar te slapen, laat onderzoek iets anders zien. Slaapspecialist dr. Neil Stanley, jarenlang verbonden aan de Universiteit van Surrey en één van de bekendste slaaponderzoekers van het Verenigd Koninkrijk, stelt dat partners elkaars slaap veel vaker verstoren dan ze zelf beseffen. Uit onderzoek blijkt dat mensen hun slaapkwaliteit gemiddeld beter beoordelen wanneer ze naast hun partner slapen, terwijl objectieve slaapmetingen juist laten zien dat de slaap vaker wordt onderbroken. Bewegingen, draaien, snurken, verschillende lichaamstemperaturen en het wegtrekken van de dekens zorgen ervoor dat de slaap minder diep wordt. Veel van deze verstoringen merk je niet bewust op. Toch registreren de hersenen ze wel, waardoor je vaker kort uit je diepe slaap komt. Volgens Neil Stanley wordt de slaapkwaliteit van partners die samen een bed delen gemiddeld ongeveer 50 procent vaker verstoord dan wanneer zij alleen slapen.

Waarom diepe slaap zo belangrijk is

Dat is niet zomaar een detail. Juist tijdens de diepe slaap vinden de belangrijkste herstelprocessen plaats. Je immuunsysteem wordt versterkt, spieren herstellen, groeihormoon komt vrij en de hersenen verwerken de informatie van de afgelopen dag. Ook speelt diepe slaap een belangrijke rol bij het opruimen van afvalstoffen in de hersenen via het zogenoemde glymfatische systeem. Steeds meer onderzoek suggereert dat dit proces belangrijk is voor het gezond houden van de hersenen op de lange termijn. Wanneer je slaap voortdurend wordt onderbroken, ook al word je daar niet volledig wakker van, neemt de hoeveelheid diepe slaap af. Daardoor kun je je overdag vermoeider voelen, minder scherp zijn en moeite hebben met concentreren.

Mannen en vrouwen slapen anders

Opvallend genoeg lijken mannen en vrouwen slaap anders te ervaren. Onderzoek van het Erasmus MC laat zien dat mannen hun slaap vaak positiever beoordelen dan deze daadwerkelijk is. Objectieve metingen tonen aan dat zij regelmatig korter of minder diep slapen dan ze zelf denken. Bij vrouwen is juist het tegenovergestelde zichtbaar. Zij hebben vaker het gevoel slecht te slapen, terwijl slaapmetingen laten zien dat hun slaapkwaliteit gemiddeld beter is dan zij zelf inschatten. Toch kunnen beide partners last hebben van een gedeeld bed. Zeker wanneer één van beiden snurkt, vaak naar het toilet moet, onrustig slaapt of een heel ander slaapritme heeft.

De opkomst van de ‘sleep divorce’

Steeds meer relatiedeskundigen en slaapexperts pleiten ervoor om het taboe op apart slapen los te laten. In Engelstalige landen wordt dit zelfs wel een sleep divorce genoemd: partners kiezen ervoor om niet iedere nacht samen te slapen, zonder dat dit iets zegt over de kwaliteit van hun relatie. Sterker nog, voor sommige stellen heeft het juist een positief effect. Wie beter slaapt, is overdag geduldiger, energieker en emotioneel stabieler. En dat komt de relatie uiteindelijk alleen maar ten goede. Apart slapen betekent bovendien niet dat intimiteit verdwijnt. Je kunt prima samen de avond doorbrengen, knuffelen of vrijen en daarna ieder in je eigen bed gaan slapen.

Wat werkt voor jou?

Dat betekent natuurlijk niet dat iedereen vanaf vandaag apart zou moeten slapen. Sommige mensen slapen juist uitstekend naast hun partner en ervaren veel rust door diens aanwezigheid. Er bestaat dan ook geen ideale oplossing die voor iedereen geldt. Heb je echter al langere tijd slaapproblemen, word je regelmatig wakker of voel je je overdag moe terwijl je voldoende uren slaapt? Dan is het de moeite waard om eens te onderzoeken of apart slapen verschil maakt. Dat hoeft niet permanent te zijn. Sommige stellen kiezen ervoor om alleen apart te slapen wanneer één van beiden extra vermoeid is, de volgende dag een belangrijke afspraak heeft of ziek is. Het belangrijkste is dat je er samen open over praat. Apart slapen is geen teken van een slechte relatie, maar kan juist een manier zijn om beter voor jezelf én voor elkaar te zorgen.

Tips om samen beter te slapen

Willen jullie toch graag samen in één bed blijven slapen? Met een paar eenvoudige aanpassingen kun je de slaapkwaliteit vaak al verbeteren:

• Kies voor twee aparte dekbedden. Zo voorkom je dat je elkaar wakker maakt door aan de dekens te trekken.
• Investeer in een groter bed. Meer ruimte betekent minder last van elkaars bewegingen.
• Ventileer de slaapkamer goed. Een koele, frisse slaapkamer bevordert een diepere slaap.
• Gebruik oordopjes of een slaapmasker als geluid of licht je snel uit je slaap haalt.
• Probeer jullie slaapritme zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen. Grote verschillen in bedtijd kunnen de slaap van de ander verstoren.
• Pak snurken aan. Snurken is één van de grootste oorzaken van slaapverstoring bij stellen. Soms kan een andere slaaphouding of behandeling al veel verschil maken.