Waarom vliegen je uit balans brengt (en hoe je sneller herstelt van een jetlag met Ayurveda)

Een lange vliegreis kan behoorlijk veel van je vragen. Niet alleen door het tijdsverschil, maar ook doordat urenlang stilzitten, droge cabinelucht en reizen op grote hoogte je lichaam uit balans brengen. Volgens de Ayurveda is dat helemaal niet zo vreemd. Binnen deze eeuwenoude gezondheidsleer wordt vliegen gezien als een activiteit die het Vata-dosha sterk verhoogt. Vata bestaat uit de elementen lucht en ether en staat voor beweging, lichtheid en verandering. Precies de kwaliteiten die tijdens een vliegreis volop aanwezig zijn. Gelukkig kun je met een paar eenvoudige ayurvedische gewoontes voorkomen dat je uitgeput, opgejaagd of met een flinke jetlag op je bestemming aankomt.

Waarom vliegen je uit balans brengt

De bewegingen van het vliegtuig, de grote hoogte en de hoge snelheid zorgen volgens de Ayurveda voor een toename van Vata. Dat merk je niet alleen in je hoofd, maar ook in je lichaam. Een verhoogde Vata kan zich uiten in een droge huid, vermoeidheid, een opgejaagd gevoel, constipatie, slecht slapen of moeite hebben om te landen na een lange reis. Daar komt nog bij dat de luchtvochtigheid in een vliegtuigcabine erg laag is. Je lichaam droogt daardoor sneller uit en ook dat versterkt Vata. Vooral mensen die van nature al gevoelig zijn voor stress, onrust of slapeloosheid merken vaak dat een vliegreis hen extra uit balans brengt.

De gouden regel van de Ayurveda

Binnen de Ayurveda geldt een eenvoudige maar krachtige regel: het tegenovergestelde brengt balans. Vliegen staat voor beweging, kou, droogte, lichtheid en snelheid. Daarom doe je er volgens de Ayurveda goed aan om juist het tegenovergestelde op te zoeken: warmte, rust, vocht, regelmaat en aarding. Met een paar kleine aanpassingen vóór, tijdens en na je vlucht kun je de impact op je lichaam flink verminderen. Misschien voorkom je een jetlag er niet volledig mee, maar je zult waarschijnlijk wel merken dat je fitter aankomt.

Eet warm en licht vóór vertrek

Begin de voorbereiding al een dag voordat je vertrekt. Kies voor voeding die warm, zacht en makkelijk verteerbaar is. Denk aan een kom havermout, een goedgevulde groentesoep of gestoomde groenten met rijst of andere granen. Vermijd liever zwaar verteerbare maaltijden met veel vlees, gefrituurd eten of grote hoeveelheden kaas en zuivel. Ook droge producten zoals crackers, chips, nootjes of rauwe salades kun je beter laten staan. Deze drogen het lichaam verder uit en kunnen verstoppingen in de hand werken, iets waar veel mensen tijdens een vliegreis al gevoelig voor zijn.

Geef je lichaam extra voeding

Op de dag van vertrek kun je je huid royaal insmeren met een voedende olie of een rijke bodylotion. In de Ayurveda wordt vaak gekozen voor warme sesamolie, omdat deze bekendstaat om haar aardende werking. Je kunt ook een beetje pure sesamolie op je oren aanbrengen of jezelf een korte zelfmassage geven. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar volgens de Ayurveda helpt het je zenuwstelsel tot rust te brengen voordat je urenlang onderweg bent. Drink ongeveer een uur voor vertrek een kop warme gemberthee of neem een paar gembercapsules in met heet water. Gember ondersteunt de spijsvertering en helpt je lichaam warm te houden.

Kies ook in het vliegtuig bewust

Tijdens de vlucht geldt eigenlijk hetzelfde advies. Kies, als dat kan, voor de vegetarische maaltijd of neem zelf iets voedzaams mee. Warme, eenvoudig verteerbare voeding is ook in de lucht de beste keuze. Probeer daarnaast voldoende te drinken. Het liefst drink je elke twee uur minimaal twee glazen water. Warm of gekookt water heeft volgens de Ayurveda de voorkeur, maar gewoon water is uiteraard ook prima. Laat koffie, zwarte thee en alcohol liever staan. Ze drogen je lichaam verder uit en versterken de Vata-energie juist nog meer. Vooral alcohol is volgens de Ayurveda een flinke verstorende factor tijdens het vliegen.

Blijf onderweg in beweging

Urenlang stilzitten is niet alleen onprettig voor je spieren, maar ook voor je energie. Veel luchtvaartmaatschappijen laten tegenwoordig eenvoudige rek- en strekoefeningen zien in het entertainmentsysteem. Maak daar gerust gebruik van. Je kunt ook af en toe een rondje door het vliegtuig lopen of vanuit je stoel rustige draaibewegingen en schouderoefeningen doen. Ben je bekend met yoga, dan zijn zachte torsies en rustige ademhalingsoefeningen ideaal om spanning los te laten.

Ook na aankomst heeft je lichaam aandacht nodig

De eerste dag na je vlucht is minstens zo belangrijk als de reis zelf. Blijf nog even kiezen voor warme, licht verteerbare maaltijden en probeer direct het eet- en slaapritme van je bestemming aan te houden. Dat helpt je biologische klok sneller aanpassen. Volgens de Ayurveda kun je jezelf daarnaast extra aarden door wat sesamolie op je voetzolen en voorhoofd te smeren. Heb je de mogelijkheid? Loop dan een tijdje op blote voeten over gras of zand. Dat helpt letterlijk én figuurlijk om weer met beide benen op de grond te komen. Een warme kop moon milk, een ayurvedisch slaapdrankje met onder meer ashwagandha, kan helpen om je lichaam te ontspannen en ’s avonds makkelijker in slaap te vallen.

Klein verschil, groot effect

Een vliegreis hoeft je lichaam niet volledig uit balans te brengen. Door vóór vertrek bewust te eten, onderweg goed voor jezelf te zorgen en ook na aankomst wat extra aandacht aan herstel te besteden, maak je de overgang een stuk zachter. Juist die kleine ayurvedische gewoontes – een warme maaltijd, een beetje sesamolie, voldoende water en wat extra rust – kunnen ervoor zorgen dat je niet alleen sneller van je jetlag herstelt, maar ook met meer energie aan je reis begint.

Meer lezen over ayurveda

Ayurveda en stress: zó reageert jouw body-mind type
Welk type volgens de Ayurvda ben jij? Pita, Kapha of Vata…
Dit zijn volgens de Ayurveda onverenigbare voedingscombinaties
Intermittent fasting & Ayurveda: waarom je buik blij is met een break
Ayurveda expert vertelt: zo helpt deze voedingsleer jou aan meer balans
De Ayurveda kent 3 soorten (hoofd)pijn. Zo pak je ze aan bij de bron

praktijkvoorayurveda.nl