Houdt je lichaam vocht vast? Let op déze 3 symptomen

Op warme dagen kan de weegschaal zomaar één of twee kilo meer aangeven dan normaal. Dat kan schrikken zijn, maar vaak heeft het niets met vettoename te maken. De kans is groot dat je lichaam tijdelijk vocht vasthoudt. Ook hormonale schommelingen, langdurig zitten, zout eten of een verstoorde vochthuishouding kunnen ervoor zorgen dat je opgeblazen wakker wordt of je ringen ineens niet meer passen. Vocht vasthouden – ook wel waterretentie genoemd – komt veel voor, vooral bij vrouwen. Gelukkig is het meestal onschuldig en zijn er verschillende manieren om je lichaam te helpen het overtollige vocht weer af te voeren.

Waarom een gezonde vochthuishouding zo belangrijk is

Het menselijk lichaam bestaat voor ongeveer 60 tot 65 procent uit water. Dat vocht bevindt zich niet alleen in je bloed, maar ook in je cellen en weefsels. Voor een optimale gezondheid moet dat water voortdurend worden aangevoerd, verdeeld en afgevoerd. Een belangrijke rol hierin is weggelegd voor het lymfesysteem. Dit uitgebreide netwerk van lymfebanen loopt door het hele lichaam en vervoert lymfevocht: een heldere vloeistof die afvalstoffen, eiwitten en overtollig vocht afvoert. Je kunt het zien als de schoonmaakdienst van je lichaam. Anders dan het bloedvatenstelsel heeft het lymfesysteem geen eigen pomp. Het is afhankelijk van beweging, spieractiviteit en ademhaling om goed te functioneren. Wanneer het systeem minder efficiënt werkt, kan vocht zich ophopen in de weefsels.

Waarom je lichaam vocht vasthoudt

Er zijn verschillende oorzaken van vochtretentie.

Warm weer

Bij hoge temperaturen zetten je bloedvaten uit om warmte af te voeren. Hierdoor kan er gemakkelijker vocht uit de bloedvaten naar het omliggende weefsel lekken. Het gevolg: dikke enkels, opgezwollen voeten of een opgeblazen gevoel.

Hormonale schommelingen

Veel vrouwen merken dat ze vlak voor hun menstruatie meer vocht vasthouden. Dit heeft te maken met veranderingen in de hoeveelheid oestrogeen en progesteron. Ook tijdens de perimenopauze en overgang kunnen hormonale schommelingen leiden tot vochtretentie.

Te veel zout

Zout trekt vocht aan. Wanneer je veel kant-en-klare producten, chips, kaas of andere zoute voeding eet, houdt je lichaam tijdelijk meer water vast om de zoutconcentratie in balans te houden.

Langdurig zitten of staan

Wanneer je uren achter elkaar zit of staat, heeft het vocht in je benen meer moeite om terug te stromen richting het hart. Daardoor kunnen je onderbenen en enkels opzwellen.

3 symptomen van vocht vasthouden

1. Zwelling en een opgeblazen gevoel

Vochtophoping is vaak zichtbaar in je voeten, enkels, handen en vingers. Maar ook je gezicht, buik en benen kunnen voller aanvoelen. Sommige mensen merken het direct aan hun sieraden. Een ring die normaal moeiteloos omgaat, zit ineens strak. Of schoenen voelen aan het einde van de dag veel krapper dan normaal. Door de verhoogde druk in het weefsel kan de huid gespannen of gevoelig aanvoelen.

2. Plotselinge gewichtstoename

Ben je van de ene op de andere dag één of twee kilo zwaarder? Dan is de kans klein dat dit vetmassa is. Om één kilo vet aan te komen, moet je namelijk duizenden calorieën extra eten. Vocht kan daarentegen heel snel worden opgeslagen én weer verdwijnen. Ook koolhydraten spelen hierin een rol. Elke gram glycogeen (de opslagvorm van koolhydraten) bindt ongeveer drie gram water. Na een uitgebreide maaltijd met veel brood, pasta of rijst kan je gewicht daardoor tijdelijk stijgen.

3. Afdrukken in de huid

Laat je sokrand een duidelijke afdruk achter? Of zie je een kuiltje wanneer je met je vinger op een gezwollen plek drukt? Dat kan wijzen op vochtophoping. Niet iedereen heeft dit symptoom, maar het kan een aanwijzing zijn dat je lichaam tijdelijk meer vocht vasthoudt dan gewenst.

5 tips om overtollig vocht af te voeren

1. Drink brandnetelthee

Brandnetel staat al eeuwen bekend als een natuurlijke ondersteuner van de vochthuishouding. De plant bevat onder andere flavonoïden, mineralen en antioxidanten die de vochtafvoer kunnen stimuleren. Ook paardenbloemthee, venkelthee en groene thee worden traditioneel gebruikt om overtollig vocht kwijt te raken.

2. Kom in beweging

Beweging is misschien wel de krachtigste manier om het lymfesysteem te activeren. Vooral wandelen is effectief. Door het aanspannen van je kuitspieren wordt vocht uit de benen omhoog gepompt. Maak op warme dagen meerdere korte wandelingen en leg daarna je benen tien minuten omhoog. Dat helpt de afvoer van vocht verder te ondersteunen.

3. Eet meer kaliumrijke voeding

Waar natrium (zout) vocht vasthoudt, helpt kalium juist bij het reguleren van de vochtbalans. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan kalium zijn onder andere:

• avocado
• banaan
• spinazie
• zoete aardappel
• abrikozen
• kokoswater

Een voeding die rijk is aan groenten en fruit ondersteunt daarom vaak een gezonde vochthuishouding.

4. Adem diep vanuit je buik

Veel mensen weten niet dat ademhaling een belangrijke rol speelt bij de lymfecirculatie. Bij een diepe buikademhaling ontstaat een natuurlijke pompbeweging in je borst- en buikholte, waardoor lymfevocht beter kan stromen. Probeer een paar keer per dag vijf minuten rustig in en uit te ademen via je buik. Het helpt niet alleen bij de vochtafvoer, maar ondersteunt ook je zenuwstelsel.

5. Drink voldoende water

Het klinkt tegenstrijdig, maar juist wanneer je te weinig drinkt, kan je lichaam vocht gaan vasthouden. Het lichaam probeert dan reserves aan te leggen. Voldoende water drinken helpt je nieren afvalstoffen af te voeren en ondersteunt een gezonde vochtbalans. Zeker op warme dagen is dit belangrijk.

Wanneer naar de huisarts?

Vocht vasthouden is meestal onschuldig en tijdelijk. Toch is het verstandig om medische hulp in te schakelen wanneer de zwelling plotseling ontstaat, slechts aan één kant van het lichaam voorkomt, gepaard gaat met pijn of benauwdheid, of langdurig aanhoudt. In de meeste gevallen is vochtretentie echter een signaal dat je lichaam wat extra ondersteuning nodig heeft. Met voldoende beweging, hydratatie en aandacht voor je voeding kun je je lymfesysteem een handje helpen – zodat je je weer lichter, energieker en comfortabeler voelt.