De feestelijke lichtheid van het bestaan

by Hanny Roskamp 06.09.2016

Onze huis alchemist Hanny Roskamp volgde onlangs een cursus Miksang Contemplatieve Fotografie. Wij hadden er eerlijk gezegd ook nog nooit van gehoord, maar het is iets met mediteren en fotografie. En Hanny werd er – na enige opstart problemen – erg blij van!

De feestelijke lichtheid van het bestaan

We worden dag en nacht gebombardeerd met beelden. Zelfs als het donker is laten we ons bestoken door de schermen van smartphones, tablets en desktops met momentopnames en filmpjes. En als je gewoon je straat uitloopt reizen je ogen heen en weer langs reclameborden, graffiti, gebouwen, auto’s, mensen, wolken, tegels en bomen. Beelden zijn een optelsom van licht en donker, kleur en beweging. Dat is een neutraal gegeven. Daar hoef je eigenlijk ook niks van te vinden. Maar dat doen we wel. Zodra we iets zien, zodra beelden via de oogzenuw binnenkomen, komt het brein in actie en volgt er een analyse. Het is mooi of lelijk, het is goed of fout, het is ver of dichtbij, het staat stil of het beweegt, elk detail wordt razendsnel in kaart gebracht.

Innerlijke babbelbox

Dat het oog voortdurend de omgeving scant en dat het brein die beelden analyseert is prachtig. We hebben visuele clues nodig om de juiste beslissingen te maken. Als er een auto komt aanrijden met 100 km per uur, beslissen we razendsnel dat we beter niet kunnen oversteken. Zo simpel is het. Het verwerken van beelden helpt ons om te (over)leven. Maar ons brein kan zo snel, zo ontzettend veel gedachtes produceren, dat het met je aan de haal kan gaan. De innerlijke babbelbox staat continu aan en kan ervoor zorgen dat je in een rotstemming komt. Als je bijvoorbeeld kijkt naar een tijdschrift met mooie gefotoshopte modellen, kun je jezelf met die modellen vergelijken. Dan wil je misschien ook zo mooi zijn, of je gaat jezelf lelijk vinden, of dik. Als je grijze gebouwen ziet, dan vind je dat misschien lelijk of saai. En voordat je het weet, produceren die oordelen (want dat zijn het) een triest gevoel of een gevoel van minderwaardigheid. En het ergste een gevoel van afgescheiden zijn, niet heel zijn. Welke gedachtes een beeld bij je oproept verschilt van de een tot de ander. En van het ene tot het andere moment. Misschien is een enthousiasteling dol op rood, terwijl een introverter persoon het een lelijke schreeuwerige kleur vindt.

Pinterest obsessie

Kortom, we zijn ‘onder invloed’ van de beelden om ons heen. Bovendien zien we steeds meer beelden, die nog maar weinig te maken hebben met de werkelijkheid. Want met Instagram knal je er een filtertje overheen, in je iPhone zit een camera waar je dertig geleden 10.000 gulden voor had moeten neertellen en we gaan desnoods aan een flatrand hangen om een spectaculair plaatje te scoren. En een lelijke selfie komt niet door de ballotage. Heb je ooit zo’n kleurrijke pasta uit te pan getoverd als sommige foodbloggers je voorschotelen? Ik ben dol op die mooie plaatjes overal, want ik ben allergisch voor saai en lelijk. Ik heb een complete Pinterest-obsessie waarbij ik plaatjes van flamingo’s of parfumflesjes van Lalique verzamel. Maar ik word eigenlijk al tijden niet meer echt geraakt door mooie foto’s. Ik zie ze wel, maar mijn esthetische knobbel is een beetje murw van mijn beeldvreterij. Tot ik op een dag de foto’s zag van Helen Vink. Ik zag de simpele schoonheid van de alledaagse dingen die zij vastlegt met haar camera. Wat druppeltjes die afdalen langs een beregende ruit, het voetje van een glas op een glimmend oppervlak. Ik zag een schoonheid waar ik meestal aan voorbij loop, die ik misschien wel wat te makkelijk vind. Of ongemakkelijk. Maar opeens kwam het binnen, recht in mijn hart. Er ging een enorme rust van die beelden uit. En ik werd er blij van. Dit wilde ik ook kunnen zien.

Vorm van meditatie

De manier van fotograferen, of beter gezegd, die manier van kijken bleek iets te zijn dat je kunt leren. Het heet Miksang of contemplatieve fotografie. En de grap is: het doel is helemaal niet om mooie plaatjes te maken en aan je muur te hangen (al is dat wel een bijwerking). Miksang is een vorm van meditatie of mindfulness in actie, een middel om de geest tot rust te brengen en het hart blij te maken. Simpelweg door je niet langer te laten platbombarderen door alle beelden die binnenkomen maar door te focussen op de schoonheid die al om ons heen is, door anders te leren kijken. Helen Vink volgde de kunstacademie en was vroeger ‘heel erg conceptueel bezig’, maar dat leverde veel frustratie. Ze werd er niet blij van en dat was juist wat ze wilde. Tot ze in aanraking kwam met het werk van de Tibetaanse leraar en kunstenaar Chogyam Trungpa (1939-1987). Hij onderwees hoe je kunst kunt maken vanuit een heldere, onbevooroordeelde (open) toestand. Het werk komt niet meer tot stand door pijnlijke processen, door eindeloos piekeren en op zoek gaan naar moeilijke concepten maar door te werken met wat er is. ‘De schoonheid in de wereld die overal is, in oneindige beelden, die alleen maar ons liggen te wachten om gezien en ontdekt te worden,’ zegt Helen Vink.

Aftandse Sony Cybershot

Dus ging ik met mijn aftandse Sony Cybershot naar Zandvoort, waar Helen de cursus geeft. Er ging een klein minderwaardigheidscomplexje aangaande mijn creatieve kwaliteiten mee. Misschien wel aangaande al mijn kwaliteiten. We deden meditatieoefeningen om kennis te maken met anders kijken. Ademhalen, stilstaan en je ogen gebruiken als camera. Om te leren wat meditatie in actie inhoudt. Vervolgens mochten we met de camera op pad om ‘kleur’ te fotograferen. Felle, heldere kleuren zoals rood, geel en blauw. Laten dat nou net de kleuren zijn waar ik een hekel aan heb (ja, dat is jouw oordeel, merkte Helen Vink droogjes op). We kregen een paar simpele regels als houvast. En toen we terugkwamen met het resultaat, bleek dat ik zelfs die simpele regels niet had begrepen, omdat ik zo werd afgeleid door gedachtes en ideeën van mooi en lelijk. Bij de bespreking van het resultaat kwam dat naar voren (‘ik viel door de mand’ vond ik) en hoewel Helen Vink elk beeld bekeek met humor en liefde voelde ik me compleet mislukt. Het minderwaardigheidscomplexje stond juichend langs de kant. De tweede dag ging het complexje strijdvaardig mee op cursus. De opdracht bleek meer technische vaardigheid te vragen, meer inzicht in de camera. Wat ik niet heb. En het onderwerp had een zekere saaiheid in zich. Nou ja, dat vind ik dan. Want ik oordeel de hele dag over van alles en nog wat en over iedereen, viel me op. Ik begon moedig maar aan het einde van de dag was ik in zak en as, chagrijnig en moe ook. Met enorme geeuwhonger.

Geen blijheid

Geen schoonheid te bekennen en ook geen blijheid. Over mijn eigen verwachtingen van schoonheid, was nu een Miksang-saus heen gelegd en nou was in mijn ogen opeens niks meer mooi of goed genoeg. Ik had op een paradoxale manier het idee opgelopen dat je snel met je camera moest toeslaan, ook al stonden de onderwerpen zo stil als een huis. Die haast is ongeveer het tegengestelde van de aandacht die Helen Vink doceert. En ik voelde me verstijven van onkundigheid, stress en onhandigheid en waarom was ik hier in godsnaam aan begonnen. Tot ik herkende: dit doe ik dus altijd, deze gedachtes maken elk creatief ding voor mij tot een hel waar ik mezelf doorheen jaag. Met dat inzicht kwam meteen het besef dat het anders kan, dat ik kan kiezen om de tijd te nemen en wat aardiger te zijn voor mezelf (en anderen).

Fijnste foto ooit

De derde dag begon weer met kijk- en ademhalingsoefeningen. We gingen op pad met een nog moeilijkere opdracht, maar ik had rust en ik had de tijd van mijn leven. De schoonheid was ineens overal en ik hoefde alleen maar mijn ogen open te doen en te kijken met liefdevolle zachtheid’. Ik maakte de fijnste foto ooit van een pakje kattenvoer en van een boombast. Mijn stemming werd lichter en lichter. Toen ik thuiskwam, zag ik een ballon die zich tegen het plafond van de hal had aangedrukt. De laatste gast van een kinderpartijtje. Hij wachtte daar geduldig om zich te laten fotograferen en het was een prachtige knalrode.
Cursussen via www.miksang.nl

Vond je dit een leuk artikel? Deel het!

Gerelateerde artikelen

NIEUWSBRIEF
We sturen je wekelijks een overzicht van de populairste artikelen en incidenteel een aanbieding!
We gaan zorgvuldig om met je gegevens. Lees hier onze privacyverlaring.
INSCHRIJVEN
Gratis Video's
Vul hieronder jouw e-mailadres in en krijg gratis toegang tot alle yoga video's! Daarnaast sturen we je wekelijks onze populairste artikelen en incidenteel een aanbieding.
We gaan zorgvuldig om met je gegevens. Lees hier onze privacyverlaring.
INSCHRIJVEN
NIEUWSBRIEF
We sturen je wekelijks een overzicht van de populairste artikelen en incidenteel een aanbieding.
We gaan zorgvuldig om met je gegevens. Lees hier onze privacyverklaring.
INSCHRIJVEN