Soms gebeurt er iets in het leven dat alles op losse schroeven zet. Een geliefde wordt ernstig ziek. Je relatie loopt stuk. Je verliest je baan of ontdekt dat een diepgekoesterde wens nooit werkelijkheid zal worden. Op zulke momenten voelt het alsof de grond onder je voeten verdwijnt. Dingen die eerst vanzelfsprekend waren, worden ineens onzeker.
In haar boek Natriltijd beschrijft rouw- en traumatherapeute Riet Fiddelaers-Jaspers hoe ingrijpende gebeurtenissen niet alleen je gedachten raken, maar je hele systeem ontregelen. Je zenuwstelsel komt onder spanning te staan en je gevoel van veiligheid, controle en vertrouwen kan ernstig wankelen. Juist daarom is het belangrijk om jezelf stap voor stap weer iets van stevigheid terug te geven en gegrond te blijven. Deze 5 inzichten kunnen daarbij helpen.
1. Creëer structuur waar dat kan
Wanneer het leven chaotisch voelt, kan structuur verrassend veel rust geven. Niet omdat een planning je problemen oplost, maar omdat voorspelbaarheid je zenuwstelsel helpt ontspannen. In stormachtige periodes verliezen veel mensen hun ritme. Ze slapen slechter, slaan maaltijden over of raken verlamd door piekeren. Een eenvoudige dagindeling kan dan houvast bieden. Denk aan vaste momenten om op te staan, te eten, te wandelen of even offline te gaan. Structuur helpt bovendien om je aandacht te verplaatsen van alles waar je géén controle over hebt, naar de dingen waar je wél invloed op kunt uitoefenen. En juist dat geeft een gevoel van regie terug. Dat betekent overigens niet dat je elke minuut van je dag moet dichttimmeren. Het gaat niet om perfectie, maar om kleine ankerpunten die je helpen de dag door te komen.
2. Herstel je gevoel voor tijd
Traumaspecialist Bessel van der Kolk beschrijft hoe mensen in een traumatische of langdurig stressvolle toestand het gevoel voor tijd kunnen verliezen. Alles voelt eindeloos, alsof je vastzit in één grote golf van spanning of verdriet. Daarom kan het helpen om bewust met tijd bezig te zijn. Benoem concrete momenten in je dag:
- om 8 uur ontbijten;
- om 10 uur een wandeling maken;
- om 15 uur iemand bellen.
Dat klinkt misschien simpel, maar het helpt je brein herinneren dat tijd voortbeweegt en dat gevoelens veranderen, zelfs als ze op dit moment allesoverheersend lijken. Ook rituelen kunnen daarbij helpen. Een kop thee in de ochtendzon, elke avond een warm bad of een vaste wandeling na het eten geven je lichaam subtiele signalen van veiligheid en continuïteit.
3. Maak je wereld voorspelbaar
Als de buitenwereld onveilig of onzeker aanvoelt, ontstaat vaak de behoefte aan controle. Niet voor niets grijpen mensen in moeilijke tijden terug op routines, bekende plekken en vertrouwde gewoontes. Probeer daarom de omgeving waar je wél invloed op hebt zo kalm en overzichtelijk mogelijk te maken. Dat kan zitten in kleine dingen:
- een opgeruimd huis;
- vaste eetmomenten;
- vertrouwde muziek;
- dezelfde geur van je favoriete thee of etherische olie.
Ook nostalgie kan troost bieden. Kijk die serie die je vroeger graag keek. Maak een recept dat je aan thuis doet denken. Pak een oude hobby weer op. Zulke rituelen brengen je zenuwstelsel terug naar herinneringen van veiligheid en stabiliteit.
4. Zoek een plek die echt van jou is
Stormachtige tijden kunnen benauwend voelen. Alsof alles voortdurend aan je trekt en je nergens meer kunt ontsnappen aan zorgen, verdriet of spanning. Juist daarom is het belangrijk om een plek te creëren waar je even helemaal niets hoeft.
Idealiter is dat een fysieke plek:
- een stille kamer;
- een hoekje in huis;
- een bankje in het park;
- een wandeling zonder telefoon.
Een ruimte waar niemand iets van je vraagt. Maar soms is zelfs dat niet mogelijk. Dan blijft er gelukkig nog iets over: je innerlijke wereld. Psychiater Edith Eger – overlevende van Auschwitz – beschreef hoe ze zichzelf in het concentratiekamp mentaal overeind hield door in haar verbeelding te dansen in de opera van Boedapest. Haar lichaam zat gevangen, maar haar geest vond nog steeds momenten van vrijheid. Verbeelding, muziek, meditatie of dagdromen kunnen daarom verrassend krachtig zijn. Niet om de werkelijkheid te ontkennen, maar om je zenuwstelsel af en toe ademruimte te geven.
5. Kom voorzichtig weer in beweging
Bij stress en trauma verstijft het lichaam vaak letterlijk. Spieren spannen zich aan, ademhaling wordt oppervlakkiger en energie lijkt vast te komen zitten. Daarom is beweging zo belangrijk tijdens moeilijke periodes. Dat hoeft echt geen intensieve workout te zijn. Juist zachte vormen van beweging kunnen helpen:
- wandelen;
- yoga;
- dansen;
- stretchen;
- fietsen;
- bewust ademhalen.
In de natuur zie je iets interessants gebeuren: dieren schudden spanning van zich af nadat ze aan gevaar zijn ontsnapt. Een hert dat opgejaagd werd, trilt eerst hevig voordat het weer verdergaat. Dat ‘natrillen’ helpt het zenuwstelsel terugkeren naar ontspanning. Mensen onderdrukken die lichamelijke ontlading vaak. We zetten door, blijven functioneren en slikken spanning in. Maar emoties die geen beweging krijgen, zetten zich vaak vast in het lichaam. Door weer letterlijk in beweging te komen, help je jezelf uit die verstarring.
Je hoeft niet meteen sterk te zijn
Misschien is dat uiteindelijk wel het belangrijkste om te onthouden tijdens moeilijke periodes: je hoeft niet alles direct op te lossen. Herstel verloopt zelden lineair. Sommige dagen voel je kracht en helderheid, andere dagen voelt zelfs opstaan als een overwinning. Veerkracht betekent dat je jezelf, ondanks alles, steeds opnieuw voorzichtig leert opvangen. Soms zit die kracht niet in grote doorbraken, maar juist in kleine dagelijkse handelingen: een wandeling maken, een vriend bellen, iets warms eten of simpelweg blijven ademen terwijl de storm raast.
