Aha, dus dit is hoe stress je hormoonhuishouding uit balans brengt

by Ralph Moorman 21.05.2018

Het lijkt misschien of stress alleen maar tussen je oren zit, maar niets is minder waar. Stress beïnvloedt ook je hormoonhuishouding. Met allerlei gevolgen van dien. Hoe stress en hormonen met elkaar samenhangen weet hormoon specialist Ralph Moorman.

Heb je stress? Dan gebeurt er dít met je hormoonhuishouding

Welke vormen van stress kun je onderscheiden?

Ralph: Er zijn grofweg twee vormen van stress. Zo heb je acute stress waarbij je korte tijd hyper bent én chronische stress waarbij je echt over het randje gaat. In het eerste geval kom je er met een weekendje rust en goed slapen wel weer bovenop, ben je over je grenzen gegaan dan kan het vele maanden duren voor je er weer helemaal bent hersteld.

Welke hormonen zijn uit balans als je stress ervaart?

Ralph: Er zijn meerdere hormonen actief als er sprake is van stress. De meest bekende hormonen zijn (nor)adrenaline (fight or flight hormoon) en cortisol (ontstekingsremmer, bloedsuikerverhoger). In de eerste fase van chronische stress hebben deze hormonen een overfunctie en wordt er bijvoorbeeld teveel cortisol geproduceerd. Ben je over je grenzen gegaan een heb je een burn-out (bijnieruitputting) te pakken? Dan hebben deze hormonen juist een ónderfunctie (en maken je bijnieren juist te weinig cortisol aan). Zo kun je eerst een periode een hoge bloeddruk en bloedsuiker krijgen en niet ziek worden, terwijl je na een burn-out ineens een lage bloedsuiker en bloeddruk kan hebben evenals last van allerlei vage kwaaltjes.

Welke acties kun je ondernemen om je hormonen weer in balans te krijgen?

Ralph: Je kunt proberen negatieve stress te minimaliseren en tegelijkertijd te werken aan je stressbestendigheid. De stress waarmee je belast wordt is deels objectief, dus ‘werkelijk’. denk hierbij aan het aantal uren dat je werkt, de verhuizing waar je in zit of de echtscheiding die nog niet is afgerond. Soms kun je hier wat aan doen door hulp te vragen en dingen af te stoten die energie vreten, maar in andere gevallen is de stressbron een vaststaand gegeven. In dat geval kun je de wind niet veranderen, maar alleen de stand van de zeilen. De stand van de zeilen is iets subjectiefs en vaak ‘irreële stress’. Als je een stresspersoonlijkheid hebt, dan is dat een belangrijk thema. Een perfectionist zal de werkelijke stress groter maken dan zij is, terwijl een compulsief helper juist stress van anderen op zich neemt. Hier kun je wat aan doen met bijvoorbeeld mental coaching en cognitieve gedragstherapie. Ook je eigen stressbestendigheid speelt een belangrijke rol. Die hangt af van je lichamelijke gesteldheid, maar ook van de bezieling die je hebt voor de dingen die je doet. Dingen die je doet waar je passie voor hebt, geven vaak energie. Dit is misschien wel de belangrijkste vraag die je jezelf kunt stellen: Welke dingen geven je energie en welke dingen vreten energie? Door hier goede keuzes in te maken kun je je stress enorm verlagen.

Zijn er bepaalde voedingsmiddelen een  gunstig effect op stress hebben?

Ralph: Als de oorzaak op een andere stressbron ligt dan voeding, dan moet de remedie daar gezocht worden. Je kunt bijvoorbeeld niet een gebrek aan passie in je werk oplossen door anders te gaan eten. Voeding kan wél je vitaliteit en stressbestendigheid verhogen. En natuurlijk kan voeding zelf ook een stressbron zijn, als je bijvoorbeeld voeding eet waar je intolerant of sensitief voor bent of wanneer je bloedsuiker te sterk verhoogd wordt. Een goede voeding werkt altijd complementair mee aan het herstel van symptomen die veroorzaakt zijn door chronische stress, maar er is altijd meer. Vanuit een helikopterview moet je kijken naar: voeding, training, stress en mentaal.

Zijn er supplementen die je kunt nemen ter ondersteuning bij stress?

Ralph: Supplementen zijn altijd aanvullend aan een gezonde leefstijl en nooit op zichzelf staand. Bij hevige stress zijn extra vitamine C, B5, rhodiola, fosfatidylserine en magnesium aanraders. Vraag echter altijd om advies van een expert als je één of meerdere van deze producten gaat aanschaffen.

Hoe breng je je hormonen weer in balans op de korte en lange termijn?

Ralph: Als het om het onderdeel chronische stress gaat, kom ik toch weer op de cruciale vraag uit: “Wat geeft en wat kost energie?” Dat geldt ook voor sporttraining, want training is eigenlijk ook stress. Als je jezelf door de training heen moet slepen en je herstel zeer langzaam gaat dan kan dat een teken zijn om het juist wat rustiger aan te doen op dat vlak. Daarnaast is natuurlijk een goede slaap een belangrijk thema en een regelmatig dagritme waar hormonen het best bij functioneren.

Is er verschil in reageren op stress tussen mannen en vrouwen?

Ralph: De stresshormonen zelf werken hetzelfde bij mannen en vrouwen. De oorzaken en gevolgen kunnen echter wel verschillen. Zo hebben vrouwen vaak andere stresspersoonlijkheden dan mannen. Ik zie in de praktijk dat compulsieve helpende types vaak vrouw zijn (verzorgend) en dat er stress verhogende situaties zijn, zoals het opvoeden van de kinderen én het hebben van een carrière (minder vaak bij mannen). Daarnaast uiten de gevolgen van chronische stress bij vrouwen zich niet voornamelijk door disbalansen in stresshormonen, maar ook door een ontspoorde vrouwelijke cyclus. Zo kunnen vrouwenklachten sterk verergeren door stress. Vooral rond de overgangsjaren.

Mis nooit meer iets van Holistik!

Schrijf je met de knop hieronder in voor onze newsletter & never miss a single story.
Ja, houd mij op de hoogte!

tekst: Ir. Ralph Moorman,  levensmiddelentechnoloog & gezondheidscoach, ralphmoorman.nl & dehormoonfactor.nl

Lees hier de andere artikelen van Ralph:
Hormonen & voeding
Hormonen & sport
Waarom Ralph Moorman zo’n fascinatie heeft voor hormonen…

Vond je dit een leuk artikel? Deel het!

Gerelateerde artikelen

NIEUWSBRIEF
We sturen je wekelijks een overzicht van de populairste artikelen en incidenteel een aanbieding!
We gaan zorgvuldig om met je gegevens. Lees hier onze privacyverlaring.
INSCHRIJVEN
Gratis Video's
Vul hieronder jouw e-mailadres in en krijg gratis toegang tot alle yoga video's! Daarnaast sturen we je wekelijks onze populairste artikelen en incidenteel een aanbieding.
We gaan zorgvuldig om met je gegevens. Lees hier onze privacyverlaring.
INSCHRIJVEN
NIEUWSBRIEF
We sturen je wekelijks een overzicht van de populairste artikelen en incidenteel een aanbieding.
We gaan zorgvuldig om met je gegevens. Lees hier onze privacyverklaring.
INSCHRIJVEN