Waarom je slaap verandert tijdens de overgang (en wat Yin en Yang daarmee te maken hebben)

Waarom lijkt slapen ineens zo anders tijdens de overgang? Waarom voelt je lichaam moe, terwijl je hoofd nog actief blijft zodra je in bed ligt? Veel vrouwen merken dat hun slaap verandert rond de leeftijd van de overgang. Je slaapt lichter, wordt vaker wakker of voelt je minder uitgerust, zelfs na een lange nacht. Volgens de Chinese geneeskunde heeft dit te maken met de balans tussen Yin en Yang. Deze twee energieën zijn voortdurend in ons lichaam in beweging en vullen elkaar aan in een harmonieus ritme. Tijdens de overgang verandert dit en dat kun je gaan merken in je dagelijkse energie én in je slaap.

Een goede nachtrust ontstaat wanneer Yin en Yang elkaar afwisselen en in balans houden. Yin staat voor rust, stilte, koelte en herstel. Yang staat juist voor activiteit, beweging, warmte en energie. Overdag is Yang dominant: je beweegt, denkt, plant en onderneemt. In de avond neemt Yin het langzaam over zodat je lichaam kan loslaten en herstellen. 

Meer yang

Gedurende je leven verandert de verhouding tussen Yin en Yang. Als je jong bent is er vaak voldoende Yin aanwezig om goed te herstellen in de nacht. Je lichaam schakelt dan relatief makkelijk tussen activiteit en rust. De Yin-energie neemt in de loop van het leven geleidelijk af. Rond de overgang is die afname merkbaar, waardoor Yang relatief sneller op de voorgrond komt. Je kunt daardoor merken dat het lastiger wordt om aan het einde van de dag te ontspannen. Je lichaam blijft actiever, ook wanneer je wilt gaan slapen. Terwijl je vroeger na een lange dag meteen in slaap kon vallen, kan dat rondom de overgang juist niet meer lukken en dat kan heel frustrerend zijn. 

Signalen van disbalans

Het verminderen van Yin kan zich op verschillende manieren laten zien:

– moeite met inslapen;

– lichte of onderbroken slapen;

– vaker wakker worden in de nacht;

– een actief gevoel in de avond;

– moeite om te schakelen naar rust;

– vermoeid wakker worden, ook na voldoende uren slaap.

Deze signalen gaan vaak samen met een gevoel van warmte of innerlijke onrust, ook overdag. Dat komt doordat Yang relatief sterker aanwezig is en het lichaam minder goed tot rust kan komen. Vanuit de Chinese geneeskunde is dit een teken dat de balans tussen inspanning (Yang) en herstel (Yin) uit evenwicht raakt. Het kan nodig zijn om de overgang naar de rustige Yin-fase wat meer ondersteuning te geven. Volgens de Chinese geneeskunde kun je dit ondersteunen met meer regelmaat.

Het belang van ritme

Volgens de Chinese geneeskunde houdt het lichaam van ritme. Overdag bouw je Yang op door actief te zijn en door beweging. In de avond hoort die energie juist langzaam af te nemen, zodat Yin de ruimte krijgt om herstel en slaap te ondersteunen. Tijdens de overgang raakt dit natuurlijke ritme makkelijker verstoord. Lange dagen, veel prikkels of schermgebruik kunnen ervoor zorgen dat Yang actief blijft op momenten waarop je lichaam rust nodig heeft. Daarbij krijgt Yin minder ruimte om de overhand te nemen. Vaste eet-, rust- en slaaptijden kunnen in deze fase daarom meer verschil maken dan vroeger. 

Overgang maken naar Yin

Een vast avondritueel kan helpen om de overgang van activiteit naar rust soepeler te laten verlopen. Denk aan eenvoudige, herhalende stappen die je lichaam leren dat de dag ten einde loopt. Bijvoorbeeld elke avond rond hetzelfde tijdstip een warme, rustgevende kruidenthee drinken, zoals kamille of citroenmelisse.

Ook helpt het om licht en prikkels in de avond eerder te verminderen, zodat Yin makkelijker de ruimte krijgt om de overhand te nemen. Daarnaast kunnen kleine pauzemomenten in je dag helpen, waardoor je systeem in de avond minder moeite heeft om af te schakelen. 

De fase van de overgang laat zien dat slaap meebeweegt met je energieritme. Het schakelen tussen activiteit en rust gaat soms niet meer vanzelf zoals vroeger en vraagt wat meer afstemming. Door daar rekening mee te houden in je dagelijkse ritme en je avondroutine, kan je lichaam zich stap voor stap aanpassen. Vaak ontstaat er meer stabiliteit en rust in de nacht.

Wil je meer lezen over slaap, energie en de veranderingen tijdens de overgang? In het inspirerende boek De overgang, jouw tweede lente vind je meer verdieping vanuit de Chinese geneeskunde. www.merelvanbockxmeer.nl