Skincare en de overgang: hoe zit het met hormoonverstorende stoffen?

Tijdens de overgang verandert er van alles, ook aan je huid. Ineens is ze droger, gevoeliger of slapper. Of verschijnen er pigmentvlekken of puistjes op plekken waar je die sinds je puberteit niet meer hebt gezien. De daling van oestrogeen speelt daarbij een belangrijke rol. Reden genoeg om eens kritisch naar je badkamerkastje te kijken. Want ook over ingrediënten als parabenen, parfum en ftalaten bestaat discussie vanwege hun mogelijke invloed op onze hormonen. Wat weten we daar eigenlijk over? En wat smeer je tijdens de overgang wél?

Skincare en de overgang: hoe zit het met hormoonverstorende stoffen?

Eerst even: wat gebeurt er met je huid tijdens de overgang?

Oestrogeen doet veel meer dan je menstruatiecyclus regelen. Ook je huid bevat oestrogeenreceptoren. Wanneer de hoeveelheid oestrogeen tijdens de (peri)menopauze afneemt, heeft dat invloed op onder meer collageen, hydratatie en je huidbarrière. Volgens de American Academy of Dermatology verliest de huid in de eerste vijf jaar van de menopauze ongeveer 30% van haar collageen. Daarna gaat het verlies geleidelijker. Je huid wordt dunner en minder stevig, droogt sneller uit en reageert vaak gevoeliger. Je oude skincare-routine sluit daardoor misschien niet meer zo goed aan.

Wat zijn hormoonverstorende stoffen?

Hormonen zijn boodschapperstoffen die allerlei processen in je lichaam aansturen. Hormoonverstorende stoffen, ook wel endocrine disrupting chemicals (EDC’s), verstoren de normale werking van hormonen. Sommige bootsen bijvoorbeeld een lichaamseigen hormoon na, terwijl andere de werking ervan blokkeren of invloed hebben op de aanmaak of afbraak. Dat betekent niet dat ieder ingrediënt met hormonale activiteit meteen schadelijk is. De dosis, hoe vaak je eraan wordt blootgesteld en de manier waarop spelen allemaal een rol. En laat je niet afschrikken door het woord ‘chemisch’: ook water en vitamine C zijn chemische stoffen.

Gaat skincare eigenlijk door je huid heen?

Deels. Je huid vormt een sterke barrière, maar is niet volledig ondoordringbaar. Sommige stoffen dringen door de bovenste huidlagen heen en worden deels door het lichaam opgenomen. Hoeveel precies verschilt per stof en product. Dat is trouwens niet per definitie slecht. Denk aan nicotine- en hormoonpleisters, die juist ontworpen zijn om werkzame stoffen via de huid af te geven. De belangrijkste vraag is dus niet óf iets je huid binnendringt, maar welke stof het is en hoeveel je ervan binnenkrijgt.

Moet je parabenen dan vermijden?

Parabenen worden in cosmetica gebruikt als conserveermiddel en hebben een slechte reputatie gekregen vanwege hun mogelijke hormoonverstorende werking. Toch ligt het genuanceerder. De Europese Scientific Committee on Consumer Safety onderzocht verschillende parabenen vanwege deze eigenschappen. Binnen de wettelijk toegestane concentraties worden verschillende veelgebruikte parabenen als veilig beschouwd. Ook de Amerikaanse FDA stelt dat er momenteel geen bewijs is dat parabenen zoals ze in cosmetica worden gebruikt schadelijk zijn voor de gezondheid. Een crème met paraben op de ingrediëntenlijst hoeft dus niet linea recta de prullenbak in.

Waar kun je op letten?

Hormoonverstorende stoffen beperken zich sowieso niet tot je badkamerkastje. We komen ermee in aanraking via onder meer voeding, verpakkingen, plastics, huisstof en consumentenproducten. Een bekende groep zijn ftalaten: weekmakers waarvan sommige in cosmetica en geurstoffen zijn gebruikt. Verschillende ftalaten zijn vanwege gezondheidsrisico’s inmiddels beperkt of verboden in Europese consumentenproducten. Wil je je blootstelling beperken zonder ieder etiket met een vergrootglas te bestuderen? Houd je routine dan eenvoudig en kies producten met een duidelijke ingrediëntenlijst. Heb je tijdens de overgang een gevoelige huid, dan is parfumvrij bovendien vaak een slimme keuze. Geurstoffen irriteren een gevoelige huid namelijk sneller.

Wat heeft je huid tijdens de overgang wel nodig?

Richt je vooral op hydratatie en het opbouwen van een sterke huidbarrière. Ceramiden ondersteunen de huidbarrière, hyaluronzuur helpt vocht vasthouden en niacinamide ondersteunt eveneens de barrièrefunctie. Ook retinoïden behoren tot de best onderzochte ingrediënten tegen zichtbare huidveroudering. Retinol is hiervan de vrij verkrijgbare variant. Bouw het rustig op als je huid gevoeliger is geworden. En het belangrijkste product: SPF. Dagelijkse bescherming tegen uv-straling helpt verdere collageenafbraak, pigmentatie en huidveroudering beperken. De American Academy of Dermatology adviseert minimaal SPF 30.

Less is more

De belangrijkste skincare-les tijdens de overgang? Skip alle beautytrends. Een milde reiniger, goede moisturizer, eventueel een bewezen actief ingrediënt zoals retinol en overdag SPF brengen je al een heel eind. Wees kritisch op wat je koopt, maar laat je niet bang maken door lange ingrediëntenlijsten of kreten als chemical free. Een kortere ingrediëntenlijst is niet automatisch beter en een natuurlijk product niet per definitie veiliger. Kijk vooral naar wat je huid in deze fase nodig heeft.