Vrijheid of illusie? Jort Kelder en Fré Hooft van Huysduynen over ego, geld en écht vrij leven

Wat betekent het eigenlijk om vrij te zijn? Is het de luxe om te doen wat en wanneer je maar wilt? Of begint vrijheid juist daar waar controle, status en zekerheid wegvallen? In hun theaterstuk Rat van Fortuin onderzoeken Jort Kelder en Fré Hooft van Huysduynen die vraag vanuit twee hele verschillende werelden. Hij zoekt vrijheid in mogelijkheden en materie, zij in innerlijke ruimte en bewustzijn. Wij gingen met Fré en Jort in gesprek over de spanning tussen ego en liefde, buitenkant en binnenwereld. Inclusief €7,50 Holistik-korting op de laatste voorstelling 19 mei in de Meervaart! 

Vrijheid of illusie? Jort Kelder en Fré Hooft van Huysduynen over ego, geld en écht vrij leven

Fré Hooft van Huysduynen en Jort Kelder bewegen zich ieder op hun eigen manier rondom hetzelfde thema: vrijheid. Fre is oprichter van Staging the Good en richt zich in haar werk op het zichtbaar maken van wat echt en waardevol is. Dit doet ze in het theater, in haar werk met mensen en tijdens safariretreats in de woestijn van Namibië. Jort is journalist en presentator en verkent diezelfde vrijheid juist via geld, stijl en het leven zelf. In het theater brengen ze hun werelden samen, waar hun verschillende perspectieven elkaar ontmoeten en uitdagen.

Hoe is het Rat van Fortuin ontstaan?

Jort: “Ik had zin om eens iets anders te doen dan alleen radio en tv, maar ik wilde geen lezing geven in het theater; ik wilde echt iets theatraals. Fré en ik vonden elkaar altijd al in onze vrije manier van leven, al vullen we dat allebei heel anders in. We hebben toen het concept ‘Rat van Fortuin’ bedacht, waarin we elkaar konden uitdagen rondom het thema waar we allebei veel waarde aan hechten: vrijheid.”

Fré: “Het is eigenlijk niet te beschrijven wat we doen, want Rat van Fortuin is een muzikale komedie, een bruiloftsfeest en een interactieve spelshow in één. Ja echt! Terwijl we ondertussen met het publiek proberen uit te vogelen wat het eigenlijk betekent om een vrij leven te leiden. En vooral: wat staat er in de weg om echt vrij te zijn? Welke angsten en schaamtes weerhouden ons ervan om echt het leven te leiden dat je wilt? Een van de leukste elementen uit de show is dat ik Jort hier ook in uitdaag, en dat we uiteindelijk allebei uit onze comfortzone gaan.”

Waarom speelt ‘vrijheid’ zo’n centrale rol?

Jort: “Ons theaterstuk gaat over het lef om vrij te leven. Wij kennen elkaar al best lang en beleven het idee van vrijheid allebei totaal anders. Wat betekent dat eigenlijk, vrij leven? Alles kunnen doen wat je wilt? Maar weet je eigenlijk wel wat je wilt als je niet precies weet wie je bent en wat je werkelijk nodig hebt om gelukkig te zijn? Is financiële vrijheid belangrijk, of is juist niks nodig hebben vrijheid? Is schijt hebben aan anderen vrijheid, of is het daadwerkelijk kunnen verbinden met anderen vrijheid?”

Hoe anders is jullie kijk op vrijheid?

De manier waarop Jort en Fre naar vrijheid kijken, verschilt fundamenteel. Waar Jort vrijheid vooral zoekt in de buitenwereld (in financiële ruimte, luxe en het kunnen leiden van een bepaald leven)m, richt Fré zich juist op innerlijke vrijheid.

Jort: “Vrijheid zit voor mij in mogelijkheden. Genoeg geld, mooie huizen, een bepaalde levensstijl; dat geeft ruimte om te doen wat je wilt. Tegelijk roept dat vragen op. Want hoe vrij ben je als je afhankelijk bent van je bankbalans? En wat betekent vrijheid als je alles hebt, maar geen vervullende relaties kunt aangaan of niet gelukkig bent met jezelf?”

Fré: “De buitenkant heeft de afgelopen decennia veel aandacht gekregen. Gelukkig worden steeds meer mensen zich daarvan bewust. Wat mij betreft mag de balans veel meer verschuiven naar innerlijke waarden. Want waar zijn we anders met z’n allen mee bezig?”

Fré, wat is het ego eigenlijk volgens jou?

Fré: “Allereerst vind ik het ego, als het niet muurvast zit, vaak heel schattig. Het is enorm begrijpelijk dat het bestaat en we schieten er niks mee op om het in onszelf te veroordelen. Ik zie het ego ook als een bron van humor, speelsheid en avontuur, en soms is het gewoon nuttig in dit aardse veld. Maar het is wel goed om te zien dat het een kracht is in ons die altijd bezig is met beschermen en controleren, en een veilige, krachtige plek creëren, gericht op je positie in de buitenwereld. Dat is voor mij vaak een goede testvraag om te checken of ik in mijn ego zit: Ben ik bezig met controle en bescherming? Of ben ik in staat om vrij te onderzoeken wat liefdevol is, in het hoogste goed voor mezelf, voor anderen, voor iedereen?

Dus, zit het ego 100% aan het stuur in jezelf? Of zie je het soms opkomen en kun je ermee spelen? Kort gezegd: handel, denk of voel ik nu vanuit angst of liefde? En nog mooier: kun je met liefde naar je eigen ego kijken? Dat is echt bevrijdend. Als je ego je hele denken en doen bepaalt, is dat volgens mij de ultieme staat van onvrijheid. Dan ben je een slaaf van je angsten: angst om niet geliefd te worden, om buitengesloten te worden, om op een bepaalde manier gezien te worden. Als je je hele leven inzet om die angsten de baas te blijven, creëer je waarschijnlijk ook veel ellende.”

Jort wat heb jij van Fré geleerd tijdens jullie theatertour?

Jort: “Ik dacht dat ik redelijk vrij was, maar ik zit toch wel vast in conventies. Ik sneuvel te snel voor de egomannetjes, de bluffers. Ik heb een zwak voor grenzeloosheid. Alleen: die grenzeloosheid kan ook overgaan in moraalloosheid. We hebben grenzeloosheid nodig om nieuwe dingen te creëren en de wereld verder te helpen, maar je kunt je ook afvragen: ten koste van wat? Fré heeft me hierin wel de ogen geopend; wat de waarde van zachtheid is, bijvoorbeeld. En ze krijgt het voor elkaar om me te laten praten over mijn schaamtes; dat had ik vooraf nooit gedacht.”

Fré, wat heb jij van Jort geleerd?

Fré: “Het feit dat je beter niet met een stuk net gebakken wortelcake in een gloednieuwe Porsche met leren bekleding moet gaan zitten, haha. Kijk, het is vrijheid om een Porsche te kunnen kopen van €300.000, maar als je vervolgens de hele tijd neurotisch dat autootje aan het oppoetsen bent en bang bent voor vlekken… tja, is dat vrij? Wat ik wel leer van Jort is dat het lef om vrij te leven niet denken maar doen is. En ook: niet de hele tijd voelen maar doen. Actie, en daarna door.”

Staat vrijheid (liefdes)relaties in de weg?

Jort: “Ik ben van nature een einzelgänger. Ik kan me eigenlijk niet goed binden, op geen enkele manier, en daar is mijn leven ook op ingericht. “Liefde is ook het hoeden van elkaars vrijheid”, zegt Fré in de voorstelling. Dat is mooi, maar ook moeilijk. Ik ben er duidelijk niet echt behendig in geworden.”

Kun je houden van iemand met een groot ego?

Fré: “Jawel hoor, als ze het maar zelf doorhebben! En wie zegt dat ik zelf geen massaal ego heb :-)? Ik hou er het meeste van als mensen kunnen relativeren, vooral zichzelf. Dat je samen kunt lachen om de absurditeit van het leven.

Hebben jullie nog een laatste wijze raad over vrijheid?

Jort: “Vrijheid is elk weekend naar de Bahama’s kunnen, en toch niet gaan.”
Fré: “Vrijheid is voor mij gek genoeg in verbinding durven zijn; met jezelf, met anderen en met het grotere geheel.”

Met €7,50 Holistik-korting naar het Rat van Fortuin

Het Rat van Fortuin is na de eerste tour nog drie keer te zien, met voorstellingen op donderdag 14 mei in De Kolk in Assen en vrijdag 15 mei in Theater Figi in Zeist. Voor de allerlaatste voorstelling in De Meervaart in Amsterdam krijg je €7,50 Holistik-korting met de kortingscode: Fortuin. Zo ga je te werk: Als je op de website bij ‘Bestel kaarten’ klikt, zie je onderin (in het roze) de optie ‘Gebruik promotiecode’. Vul daar de code Fortuin in en klik op ‘OK’. Tussen de rangen verschijnt vervolgens het aangepaste prijstype (€18,50 voor rang 1).

Wil je Jort en Fré blijven volgen? Dat kan! Jort vind je via jortkelder.nl en @jort.kelder. Fré volg je via stagingthegood.com en @frehooftvanhuysduynen.