Tandarts vertelt: aan déze signalen zie ik de (peri)menopauze al aankomen
Droge mond, bloedend tandvlees of tanden die ineens gevoeliger worden? Tijdens de (peri)menopauze verandert er ook in je mond van alles. Dalende oestrogeenspiegels hebben nou eenmaal invloed op je speeksel, tandvlees en zelfs je kaakbot. Holistisch tandarts Marjolein Detiger legt hieronder uit wat hormonen met je mondgezondheid doen en waar je al vóór de menopauze op kunt letten.
Waarom je tandarts de (peri)menopauze al ziet aankomen
Je darmen als hormonale bondgenoot: zo ondersteun je je lichaam tijdens de (peri)menopauze - met orthomoleculair arts-seksuoloog Sophie Kuizenga
zondag 22 november 2026
19:00 – 20:15 uur
Als holistisch tandarts met ruim tien jaar ervaring kijkt Marjolein nét even anders naar je gebit. In plaats van alleen een gaatje of ontsteking opsporen, zoekt ze ook naar wat er dieper in het lichaam speelt. Problemen in het gebit zijn een indicatie voor wat er verder speelt. Voeding, het microbioom, tekorten en je algehele gezondheid zijn volgens haar allemaal terug te zien in de mond. Je gebit staat dus niet op zichzelf, maar is onderdeel van het hele lichaam. Reden genoeg voor ons om met Marjolein in gesprek te gaan.
Wat zie jij als eerste veranderen aan een gebit of tandvlees als hormonen beginnen te schommelen tijdens de (peri)menopauze?
Marjolein: “Tandvlees reageert supersnel en gevoelig op hormonale ontregeling. Wat mensen zich vaak niet beseffen, is dat het oppervlak van het slijmvlies in je mond ongeveer even groot is als de huid van je onderarm. Als het gaat om huidklachten staan we al snel stil bij hormonen. Denk aan acne, een droge huid of veranderende pigmentatie tijdens de overgang. Bij klachten in de mond wordt die link veel minder snel gelegd, terwijl het weefsel er net zo gevoelig voor is. Tijdens de overgang neemt het oestrogeengehalte sterk af. Dat heeft directe gevolgen voor de mond: er wordt minder speeksel aangemaakt, waardoor een droge mond kan ontstaan. Speeksel is de natuurlijke bescherming van je mond. Het spoelt bacteriën weg, buffert zuren en helpt het glazuur zich te herstellen. Als die bescherming afneemt, verschuift de samenstelling van het microbioom in de mond. Er ontstaat een minder stabiel evenwicht tussen gunstige en ongunstige bacteriën, waardoor het tandvlees gevoeliger wordt voor ontstekingen en gaatjes.”
Welke mond-gerelateerde klachten zou je niet meteen linken aan schommelende hormonen, maar staan er wél onder invloed van?
“Bij hormonale ontregeling zie ik bijvoorbeeld vaak sneller bloedend of gezwollen tandvlees, een droger mondklimaat en een ander ‘gevoel’ in de mond. Soms gebeurt dat al voordat vrouwen zelf de link leggen met hun cyclus of de overgang. Bij vrouwen in de menopauze ontstaan regelmatig diepere pockets, meer aanhechtingsverlies en meer ontsteking van het tandvlees. Dit zijn belangrijke signalen van hormonale veranderingen in het lichaam. Ook het glazuur merkt dit. Een droge mond en een verstoord microbioom kunnen leiden tot verlies van mineralen. Hierdoor wordt het glazuur gevoeliger, krijg je sneller gaatjes en kan het transparanter worden, waardoor je tanden geler lijken. Hoe ik dit herken? Vooral door door te vragen: is het begonnen rond de perimenopauze? Fluctueert het mee met andere overgangsklachten, zoals opvliegers of slaapproblemen? En is er geen andere, duidelijke lokale oorzaak aan te wijzen? Dat patroon is meestal mijn eerste aanknopingspunt.
Tijdens de overgang kan ook de botdichtheid van je kaak afnemen. Hoe groot is dat risico en wat kun je doen om je kaakbot sterk te houden?
“Voor veel vrouwen is dit een eyeopener: bij oestrogeentekort breekt er meer bot af dan er wordt opgebouwd. Dat kenmerkt postmenopauzale osteoporose en speelt niet alleen in je wervels of heup, maar ook in je kaak. Bij vrouwen met osteoporose was de botdichtheid van de onderkaak merkbaar lager. Die liep gelijk op met de botdichtheid van de wervelkolom, dijbeenhals en heup. Wat er in je kaak gebeurt, zegt dus vaak ook iets over je botten elders. Wat kun je vooraf doen? Zorg ruim vóór de overgang voor voldoende calcium, magnesium, vitamine D3/K2 en vitamine C. Let op je darmgezondheid, want een ontstoken darm hangt vaak samen met ontstoken tandvlees. En kauw op genoeg stevig voedsel; dat prikkelt je kaak. Onderzoek laat zien dat zowel hormoonsuppletie (oestrogeen en progesteron) als calcium- en vitamine D-suppletie de kaakbotmassa bij postmenopauzale vrouwen kan verhogen. Of hormoonsuppletie bij jou past, bespreek je met je huisarts of gynaecoloog.”
Waarom kies je liever voor een bitje ’s nachts dan voor een spalkje?
“Dit past bij mijn kijk op materialen in de mond. Metaal, zoals amalgaam, een spalkje of een metalen kroon, kan je microbioom verstoren en je immuunsysteem activeren. Een nikkelallergie door sieraden kan bijvoorbeeld ook optreden bij een nikkelspalkje. Ook composiet is niet neutraal: er kunnen hormoonverstorende stoffen als BPA en TEGDMA uit vrijkomen. Zeker in de (peri)menopauze, als je hormonen al schommelen, is dat het overwegen waard. Een spalkje komt de hele dag in contact met je slijmvlies en beschermt slechts een deel van je gebit tegen verschuivingen. Een kunststof bitje voor ’s nachts is biocompatibeler en beschermt ook tegen tandenknarsen. Bovendien houdt het je volledige tandboog in vorm. In de (peri)menopauze neemt je spierkracht af, waardoor de balans in je mond verandert en je tong meer druk krijgt. Je gebit kan daardoor gaan verschuiven. Hormonale onrust, slechte slaap en een hoger cortisol maken nachtelijk knarsen ook nog eens waarschijnlijker.”
Welke voedingsstoffen of supplementen zijn onmisbaar in de overgang, en wat missen reguliere adviezen?
“Wat vaak wordt onderschat zijn calcium, magnesium, D3/K2, vitamine C en silicium. Dit zijn essentiële vitamines en mineralen voor sterke tanden en kaakbot. Lactoferrine is daarnaast een mooie toevoeging voor de mondgezondheid. Het verbaast me hoeveel tekorten mensen hebben terwijl ze denken gezond te eten. Wat reguliere adviezen vaak missen? Een goede tandpasta en controle op gaatjes en tandvleesontsteking zijn prima, maar daarmee behandel je vooral het symptoom. Je voedingsstatus en darmmicrobioom blijven buiten beeld, terwijl die in de overgang extra onder druk staan. De rol van hormoontherapie is in onderzoek nog niet helemaal duidelijk. Leeftijd bij de overgang, reproductieve geschiedenis en poetsgewoonten spelen wél duidelijk mee. Er spelen dus veel factoren mee waardoor er ook op meer vlakken kan worden bijgestuurd naast alleen hormonen suppleren of poetsen.”
Wat wil je vrouwen in de (peri)menopauze nog absoluut meegeven?
“Gezondheid is zichtbaar in je mond. Een gezonde mond is meer dan de afwezigheid van gaatjes: het is een weerspiegeling van de balans in je hele lichaam. Wacht dus niet tot er pijn, botverlies of een gebroken tand ontstaat want kleine verschuivingen kunnen het topje van de ijsberg zijn. Breng je mond nu al ter sprake bij je arts of tandarts als het over de overgang gaat. Kies een tandarts die verder kijkt dan alleen je gebit en een zorgplan op maat maakt. Je mond wacht namelijk niet op de overgang. De veranderingen beginnen vaak eerder dan je denkt.”
Meer weten over de holistische tandarts?
Via De Holistische Tandarts vind je meer informatie en kun je je inschrijven voor een afspraak bij Marjolein. Benieuwd naar haar verdere visie en tips? Volg Marjolein dan ook via Instagram.
Beeld Marjolein: Simone Frank
Je darmen als hormonale bondgenoot: zo ondersteun je je lichaam tijdens de (peri)menopauze - met orthomoleculair arts-seksuoloog Sophie Kuizenga
zondag 22 november 2026
19:00 – 20:15 uur
