Deze zorg vraagt je hart van jou na je 40e: 3 verrassende leefstijladviezen

Hart- en vaatziekten zijn al jaren doodsoorzaak nummer één. Toch blijkt de huidige aanpak vaak tekort te schieten. Waarom? We zijn al decennialang gefocust zijn op de verkeerde boosdoener: cholesterol. Onderzoeksjournalist Daan de Wit dook in de materie, sprak met experts en ontdekte dat er juist hele praktische leefstijladviezen zijn waarmee je je hart gezond houdt – ook na je 40e.

Deze zorg vraagt je hart van jou na je 40e: 3 verrassende leefstijladviezen

Waarom cholesterol niet het hele verhaal vertelt

Wat Daan in zijn onderzoek steeds weer zag: veel van de aannames over hart- en vaatziekten zitten dieper in ons collectieve systeem dan we denken. Zijn werk (zowel zijn boek De cholesterolmythe als het Hartgezondprogramma) is gebouwd rondom een belangrijke rode draad: inzicht. Door te begrijpen hoe het dominante verhaal over cholesterol is ontstaan en welke belangen daarin meespelen, ontstaat ruimte voor jouw eigen, bewuste keuze. Vanuit inzicht kun je helder navigeren in het vaak troebele landschap van hartgezondheid.

Wat artsen (vaak) niet kunnen toepassen in de praktijk

Daan: Hoe kan het dat we al zo lang zo intensief ingrijpen op het gebied van hart- en vaatziekten, zonder dat we echte vooruitgang boeken? We lijken hetzelfde te blijven doen, terwijl de resultaten tegenvallen. Een belangrijke reden: de kennis over een andere visie op hart- en vaatziekten krijgt nog steeds weinig ruimte. Veel cardiologen en artsen die ik sprak zijn wél op de hoogte van deze nieuwe inzichten, maar kunnen er weinig mee, omdat zij gebonden zijn aan strakke protocollen.

Tijdens mijn onderzoek sprak ik onder meer met epidemioloog dr. Dick Bijl, jarenlang hoofdredacteur van het Geneesmiddelenbulletin. Zijn conclusie is duidelijk: cholesterol is onterecht tot vijand gebombardeerd. Sterker nog, het is een lichaamseigen stof die een belangrijke rol speelt bij herstelprocessen. Toch slikken in Nederland en België samen dagelijks zo’n 3,5 miljoen mensen cholesterolverlagende medicijnen (statines).

Wat veel mensen niet weten: tal van cardiologen zijn bekend met nieuwe inzichten over cholesterol, maar kunnen ze door de strikte protocollen nauwelijks toepassen in hun praktijk. Dat zorgt ervoor dat er vaak wordt gehandeld op basis van cijfers, en niet per se op basis van het volledige plaatje. De cholesterolmythe, zoals sommige experts het noemen, rust deels op misleidende wetenschap die zelfs artsen op het verkeerde been kan zetten.

De rol van voeding: vetten als vergeten krachtbron

Die protocollen schrijven bijvoorbeeld voor dat bij bepaalde cholesterolwaarden automatisch statines moeten worden voorgeschreven, ook als een arts weet dat het verhaal complexer ligt. Statines drukken niet alleen je cholesterol, maar ook de natuurlijke aanmaak van co-enzym Q10: een stof die cruciaal is voor je hart en je energieniveau. Zelf neem ik geen statines. Net als Dick Bijl laat ik mijn cholesterol niet eens meten. In plaats daarvan kies ik voor een gezonde leefstijl, dagelijkse beweging, check-ups en het aanvullen van stoffen waarvan de aanmaak met de jaren terugloopt.

Een van de manieren waarop je jezelf kunt ondersteunen, is door lekker en volwaardig te eten. Smaakvolle verzadigde vetten spelen daarin een rol: ze zijn onterecht in een kwaad daglicht komen te staan. Ze bevatten waardevolle voedingsstoffen en vormen een belangrijke energiebron. De recepten uit het Hartgezondprogramma laten zien hoe je, onder meer met voedzame vetten, eenvoudig én smaakvol kunt koken. Eet jezelf gezond; het is een van de krachtigste stappen die je zelf kunt nemen.

Slim aanvullen: wat je lichaam na je 40e mist

Wist je dat je op je zestigste nog maar de helft van de Q10 in je lijf hebt vergeleken met je vijfentwintigste? Hetzelfde geldt voor collageen, dat niet alleen belangrijk is voor een stevige huid maar óók voor elastische bloedvaten. Reden genoeg om deze stoffen slim aan te vullen.

Wat Q10, collageen en vitamine C voor je doen

Mijn dagelijkse basis: Q10 (in twee varianten: ubiquinol en ubiquinone), collageen of de bouwstoffen daarvan (glycine, lysine en proline) en vitamine C – essentieel voor de aanmaak van collageen. Een interessant weetje: de meeste dieren maken zelf vitamine C aan, maar mensen, apen en cavia’s niet. Ontbreekt deze vitamine in hun voeding, dan ontwikkelen ze net als wij hart- en vaatziekten. Dus als je cavia ineens omvalt (ik was zes, maar zal het nooit vergeten) dan weet je hoe het kan komen.

Waarom de sauna verrassend goed is voor je hart

Naast voeding en supplementen speelt leefstijl een doorslaggevende rol. Een opmerkelijk voorbeeld ontdekte ik door met Finland te bellen, waar cardioloog Jari Laukkanen onderzoek doet naar de effecten van saunabezoek. Ik sprak hem over zijn langdurige studies.

In Finland heeft bijna elk huishouden een sauna. Uit een twintig jaar durend onderzoek bleek dat mannen die vier tot zeven keer per week naar de sauna gingen bijna 50% minder kans hadden op overlijden door hart- en vaatziekten. Ook hun algehele sterftecijfers waren 40% lager.

Hoe dat kan? Door de warmte stijgt je hartslag alsof je intensief wandelt, zonder dat je je fysiek inspant. Je hart krijgt dus een gezonde uitdaging, terwijl jij ontspannen op een houten bankje zit. Regelmatig je hart ‘opvoeren’ blijkt een belangrijk ingrediënt voor vitaliteit, zeker naarmate je ouder wordt.

Drie simpele shifts voor een gezonder hart

Op basis van mijn gesprekken met experts en eigen ervaringen kom ik tot drie verrassend eenvoudige leefstijladviezen:

• 1: Verschuif de focus van cholesterol naar leefstijl. Laat je niet bang maken door cijfers, maar kijk naar het grotere plaatje: voeding, beweging, ontspanning en emotioneel welzijn.
• 2: Vul stoffen aan die je lichaam steeds minder zelf aanmaakt, zoals Q10, collageen en vitamine C. Ze ondersteunen niet alleen je hart, maar ook je energie, huid en algehele vitaliteit.
• 3: Daag je hart regelmatig uit, bijvoorbeeld met sporten of een saunabezoek, zodat het veerkrachtig blijft.

Een nieuw perspectief op hart- en vaatziekten

Wie zich verdiept in de nieuwste inzichten, ziet dat hart- en vaatziekten vaak voorkomen of zelfs deels teruggedraaid kunnen worden door gezonde leefstijlkeuzes. Dat vraagt om een frisse blik, los van de oude focus op cholesterol.

Om die inzichten toegankelijk te maken, ontwikkelde ik het Hartgezondprogramma: een online traject van zes modules waarin ik uitleg wat je zelf kunt doen. De modules bestaan voornamelijk uit clips, aangevuld met video-interviews met experts als Dick Bijl en cardiologen Remko Kuipers en Paul de Groot. Ook bevat het programma een receptenboek van voedingsdeskundige Nora French, die laat zien hoe lekker en praktisch hartgezond koken kan zijn. Een belangrijk uitgangspunt: genieten van gezond eten, inclusief de goede vetten die jarenlang onterecht in het verdomhoekje stonden.

Met de juiste kennis en gewoontes ondersteun jij je hart en vaten, zo blijf je langer vitaal. Meer weten? Ontdek hier het Hartgezondprogramma van Daan de Wit.