Psycholoog legt uit: iemand loslaten lukt pas als je ook boosheid toelaat

Je hebt geprobeerd het te begrijpen. Waarom hij deed wat hij deed. Wat zijn achtergrond ermee te maken had. Wat jouw aandeel was. Je bent begripvol geweest, invoelend, volwassen. En toch zit hij nog diep verankerd in je systeem. Psycholoog en coach Roos Woltering ziet het vaak terug in haar praktijk: mensen die iemand willen loslaten maar vastzitten omdat ze nooit echt boos zijn geweest. In haar boek Vastpakken is het nieuwe Loslaten laat ze zien waarom begrip soms in de weg staat van jouw vrijheid. En waarom boosheid — hoe ongemakkelijk ook — een belangrijke stap kan zijn naar loslaten.

Psycholoog legt uit: iemand loslaten lukt pas als je ook boosheid toelaat

Roos: Loslaten is een woord dat vaak langskomt in mijn praktijk. Mensen willen verder. Minder last hebben van wat er gebeurd is. Niet meer zo bezig zijn met die ene relatie, dat conflict of die gebeurtenis die steeds terugkomt. Veel mensen denken dat loslaten begint met acceptatie. Ik denk dat het vaak begint met boos worden. We associëren boosheid meestal niet met herstel, maar met conflict, verwijten en vastzitten in het verleden. Daarom proberen we haar vaak zo snel mogelijk kwijt te raken. Maar in mijn praktijk zie ik regelmatig iets anders gebeuren. Bij mensen die moeite hebben met loslaten, blijkt er vaak boosheid te zijn die nooit echt een plek heeft gekregen. Ze hebben geprobeerd begripvol te zijn. Hebben gerelativeerd. Hebben zichzelf verteld dat ze verder moeten. Maar ergens vanbinnen leeft nog steeds een deel dat zegt: dit was niet eerlijk. Dit had niet mogen gebeuren. En zolang dat deel geen plek krijgt, blijft loslaten en verdergaan verrassend moeilijk.

Hoe we leren dat boosheid gevaarlijk is

Onze relatie met boosheid vormen we voor een groot deel thuis: in hoe er met emoties werd omgegaan, wat er wel en niet gezegd mocht worden en hoe conflicten werden opgelost. Wanneer we thuis geleerd hebben dat boosheid niet oké is en dat conflicten zo veel mogelijk vermeden moeten worden, of wanneer we juist hebben ervaren dat boosheid bedreigend is – bijvoorbeeld door herhaaldelijk geconfronteerd te worden met heftige, onvoorspelbare, op de verkeerde plek geuite of juist ingehouden woede, leren we dat boosheid beter vermeden kan worden. Terwijl boosheid een gezonde emotie is.

Boosheid als gezonde emotie

Wanneer we onrecht ervaren, wanneer iemand over onze grenzen gaat of wanneer iets wat belangrijk voor ons is wordt bedreigd, reageert ons lichaam onmiddellijk. Onze spieren spannen zich aan, onze hartslag versnelt en er komt energie vrij. Die reactie heeft een duidelijke functie: ons beschermen. Boosheid is de emotionele vertaling van die lichamelijke reactie. Ze zegt: tot hier en niet verder. Boosheid helpt ons om grenzen te bewaken, nee te zeggen en positie in te nemen. Opkomen voor jezelf zonder boos is zo gemakkelijk nog niet. Vooral mensen die sterk gericht zijn op harmonie en verbinding hebben daar moeite mee.

Wat er gebeurt als je boosheid geen plek krijgt

Van buitenaf ziet dat er vaak heel volwassen uit. We zijn begripvol, invoelend en bereid om naar onszelf te kijken. Echt mooie kwaliteiten. Maar soms zitten ze in de weg bij het voelen van onze boosheid. Veel mensen proberen ruzies of ongemakkelijke gesprekken te vermijden in de hoop dat de rust bewaard blijft. Ze zeggen ‘het maakt niet uit’ of ‘laat maar’, terwijl het diep vanbinnen wél iets uitmaakt. We zoeken verklaringen voor het gedrag van de ander, terwijl we vergeten stil te staan bij wat dat gedrag met ons heeft gedaan. We offeren liever onszelf op dan de relatie. En onze boosheid krijgt geen ruimte. De prijs daarvan is dat we steeds verder verwijderd raken van onze eigen behoeften, grenzen en verlangens. Met elke ‘laat maar’, met elke ingeslikte nee, laten we onszelf een stukje verder in de steek.

Veiligheid is niet hetzelfde als harmonie

Veel mensen verwarren veiligheid met harmonie. We denken vaak dat een goede relatie er een is waarin geen ruzie wordt gemaakt. Toch zie ik in gezinnen, teams en relaties waar voldoende vertrouwen bestaat vaak juist meer ruimte voor conflict. Mensen durven dan te zeggen wat hen dwarszit. Ze hoeven hun frustratie niet in te slikken uit angst voor afwijzing. Je hebt gezonde boosheid nodig om evenwichtige gelijkwaardige relaties op te bouwen. Want zonder ruimte voor een echte ‘nee’, komt er ook geen ruimte voor een volle ‘ja’.

De helende kracht van wraakfantasieën

In mijn praktijk werk ik graag met het ontwikkelen van gezonde boosheid door middel van wraakfantasieën. De behoefte aan wraak is super menselijk. Wanneer iemand ons diep heeft gekwetst, we ons intens machteloos hebben gevoeld, kan er een verlangen ontstaan om de ander te laten voelen wat wij hebben gevoeld. Het is een poging van ons systeem om de balans te herstellen. Mensen schrikken soms van zulke fantasieën. Terwijl ze juist kunnen laten zien waar de pijn zit en welke grens ooit werd overschreden. Het geeft ruimte voor de eigen pijn en het gevoel van onrecht. Het geeft ons systeem toestemming om in alle volheid te voelen: EN IK DAN? Het opent de weg naar liefde voor onszelf.

De pijnlijke relatiebreuk van Nancy

Ik beschrijf in mijn boek het verhaal van Nancy. Na een pijnlijke relatiebreuk voelde ze zich zo klein en machteloos, terwijl ze tegelijkertijd zo boos was over hoe ze door hem behandeld was. Toen ze in een van onze sessies via een wraakfantasie in contact kwam met haar boosheid, gebeurde er iets opvallends. Door in haar verbeelding haar ex te confronteren, uitschelden, zelfs kapot te maken, ontdekte ze haar kracht. In het wraak nemen pakte ze de gelijkwaardigheid terug. En juist hierdoor ontstond er in haar fantasie iets waar ze zo naar op zoek was: ruimte om de ervaring en haar ex los te laten, en met milde ogen naar zichzelf en naar hem kijken.

Wraak daadwerkelijk uitvoeren is destructief. Maar het erkennen van de behoefte die eronder ligt kan enorm helend zijn. Onder wraak zit een verlangen naar rechtvaardigheid: Zie wat je mij hebt aangedaan. Erken dat dit niet oké was. Ik verdien beter. Boosheid helpt om terug te keren naar onszelf. Ze laat zien wat belangrijk voor ons is, waar onze grenzen liggen en wat erkenning nodig heeft. Pas wanneer we dat werkelijk vastpakken, ontstaat ruimte om het los te laten. Dit zijn een aantal reflectievragen voor jou, om te kijken naar hoe woede in jouw leven en relaties een rol speelt:

Op wie zou jij wraak willen nemen? Welk verlangen ligt daar onder?
Als jouw grens een stem zou hebben, wat zou die vandaag tegen je zeggen?
Welke ruimte zou er ontstaan in je leven als je jouw nee serieuzer zou nemen?

Over Roos Woltering

Roos is psycholoog, coach, familie & delen opsteller en schrijver van Vastpakken is het nieuwe Loslaten (€22,99). In dit boek laat Roos zien dat we vaak niet vastzitten omdat we niet wíllen veranderen, maar omdat we onbewust gebonden zijn geraakt; aan onze geschiedenis, familie, loyaliteiten en manieren van overleven. Aan de hand van systemisch werk, psychologische inzichten, lichaamsgerichte methodieken en indringende praktijkverhalen onderzoekt Roos hoe echte verandering niet ontstaat door pijn weg te duwen, maar juist door stil te staan bij wat aandacht vraagt. Als fly on the wall neem je plaats in haar praktijk en reis je mee met de verhalen van haar cliënten. Het is een boek dat gaat over de beweging van binding naar verbinding. Over rouw, boosheid, schuld, verlangen en verantwoordelijkheid. En over hoe we stap voor stap meer vrijheid kunnen ervaren, omdat we anders leren bewegen ten opzichte van wat er is.