Ademhaling: wat werkt écht (en wat is een hardnekkige mythe)?

Diep inademen om te ontspannen, door je mond ademen als je buiten adem bent, zo veel mogelijk zuurstof binnenhalen omdat CO₂ toch maar een afvalstof is. Ademhaling lijkt het meest vanzelfsprekende wat er is:  je doet het de hele dag zonder erbij na te denken. En juist daardoor leven er zoveel hardnekkige mythes over ademhaling.

5 hardnekkige mythes over ademhaling die bijna iedereen gelooft

Volgens adem-expert Nikki van der Velden, auteur van Jouw adem, jouw medicijn en founder van The Breathwork Movement, klopt een groot deel van wat we denken te weten over ademhalen niet. Maar wat werkt nu écht? Dit zijn vijf hardnekkige mythes op een rij door Nikki ontkracht.

1. Diep en veel inademen is de beste manier om te ontspannen

Bij spanning is de eerste reflex vaak om een grote teug lucht naar binnen te trekken. Toch is het niet de inademing die je kalmeert, maar de uitademing. De uitademing stimuleert de rust-en-herstelkant van je zenuwstelsel. Rustig, en vooral iéts langer, uitademen brengt je systeem tot rust. Een enkele diepe zucht kan prettig zijn, maar de hele tijd grote, snelle teugen blijven nemen werkt averechts; daarmee wek je eerder onrust op dan kalmte. Het gaat dus niet om méér lucht, maar om in het algemeen rustiger ademen, met een uitademing die iets langer duurt dan je inademing.

2. Goed ademhalen doe je vanzelf, daar hoef je niks voor te doen

Je ademt automatisch, dat klopt. Maar automatisch is niet hetzelfde als optimaal. Veel mensen ademen zonder het te merken chronisch te hoog in de borst, te snel, of standaard door hun mond. Stress, veel zitten en de hele dag naar een scherm turen sluipen er allemaal in. Je adempatroon is geen vaststaand gegeven. Je kunt het beïnvloeden en trainen, net als je houding. We leren op school van alles, maar bijna niemand leert ooit hoe ademhaling werkt of hoe je haar bewust kunt inzetten. Dat maakt dat er vaak meer te halen valt dan je denkt.

3. Als je hyperventileert, krijg je te weinig zuurstof binnen

Dit is precies andersom. Bij hyperventilatie adem je te snel en te veel, waardoor je juist te veel CO₂ uitblaast. Zuurstof heb je op dat moment ruim genoeg, het zijn de lage CO₂-waarden die de bekende klachten geven: tintelingen, duizeligheid, een licht gevoel in je hoofd. Daarom helpt het niet om bij hyperventilatie nóg dieper of sneller te ademen. Wat wél helpt, is het tegenovergestelde: rustiger en trager ademen, zodat je CO₂ weer op peil komt en de klachten wegzakken.

4. Door je mond ademen maakt niet uit

Voor je dagelijkse ademhaling is je neus gemaakt, niet je mond. Je neus filtert, bevochtigt en verwarmt de lucht, en zorgt voor een rustiger, gelijkmatiger adempatroon. Chronisch door je mond ademen – zeker ’s nachts – hangt samen met een droge mond, snurken en minder goed herstel. Er is één nuance: bij sommige ademtechnieken heeft ademen door de mond wél een functie, bijvoorbeeld bij een lange, gecontroleerde uitademing. Maar als standaard, de hele dag door, ben je met je neus beter af.

5. CO₂ is een afvalstof waar je zo snel mogelijk vanaf moet

CO₂ wordt vaak weggezet als het pure afval van je ademhaling, maar zo simpel ligt het niet. CO₂ speelt een rol bij het afgeven van zuurstof aan je cellen en bij het reguleren van je ademhaling. Een gezonde tolerantie voor CO₂ hoort juist bij rustig, efficiënt ademen. Mensen die chronisch te veel ademen verlagen hun CO₂, en worden daar niet rustiger van, eerder onrustiger. Het gaat om balans, niet om zo veel mogelijk lucht naar buiten pompen.

Laat je niet gek maken

Je hoeft natuurlijk niet voortdurend bewust bezig te zijn met elke ademteug. Maar het loont om te weten hoe het werkt, want kleine aanpassingen (rustiger, trager, door je neus, met een iets langere uitademing) hebben verrassend veel effect op hoe je je voelt. Je adem is er altijd, je hebt hem altijd bij je, en je kunt er meer mee dan je denkt.

Over Nikki van der Velden & Jouw adem, jouw medicijn

Nikki ontdekte de kracht van ademhaling tijdens haar herstel van een langdurige hersenschudding, en richtte daarna The Breathwork Movement op, inmiddels het grootste platform voor ademwerk in Nederland en België. In Jouw adem, jouw medicijn laat ze zien hoe je ademhaling samenhangt met stress, burn-out, chronische pijn, emoties en trauma, en hoe je haar bewust kunt inzetten voor meer rust en energie. Met de kennis, ervaringsverhalen en oefeningen om het ook echt in je eigen leven toe te passen. Nu verkrijgbaar als luxe hardcover, inclusief 21 begeleide audio-ademoefeningen (€24,99) via Bol.com.